Wat is een ouderschapsplan?

Een ouderschapsplan (ook wel ouderplan of zorgmodel genoemd) is een schriftelijke overeenkomst tussen ouders (met minderjarige kinderen) die gaan scheiden. Het ouderschapsplan maakt onderdeel uit van het verzoek tot echtscheiding. In dit verzoekschrift tot echtscheiding moet je vermelden op welke manier jullie je kind betrekken bij het opstellen van het ouderschapsplan.


Wanneer is een ouderschapsplan verplicht?

Je bent verplicht:

• een ouderschapsplan te maken bij echtscheiding;

• een ouderschapsplan te maken bij beëindiging van geregistreerd partnerschap;

• een ouderschapsplan te maken bij scheiding van tafel en bed;

• een ouderschapsplan te maken als je samenwoont en gezamenlijk gezag over je kinderen uitoefent.


Inhoud ouderschapsplan

Het opstellen van een ouderschapsplan is de verantwoordelijkheid van de ouders en komt tot stand in samenwerking met de ouders.  In een ouderschapsplan maak je (praktische) afspraken en beschrijf je je verantwoordelijkheden als ouders.


In een ouderschapsplan moeten minimaal de volgende zaken staan:

• de manier van uitoefening van het gezamenlijk gezag;

• de vormgeving van de zorg- en opvoedingsrelatie oftewel de omgangsregeling;

• de manier waarop je elkaar informatie verschaft en raadpleegt bij gewichtige aangelegenheden ten aanzien van de kinderen;

• de kosten van verzorging en opvoeding.


Waarom een ouderschapsplan?

Doel van de wet die het ouderschapsplan verplicht stelt is het verminderen van scheidings- en omgangsproblematiek. Een ouderschapsplan schept duidelijkheid voor alle partijen en kan conflicten in de toekomst voorkomen en dat is belangrijk voor de kinderen.


Kenmerken goed ouderschapsplan

Het maken van een ouderschapsplan lijkt makkelijk, maar dat is het zeker niet. En dat blijkt wel! Bijna 2 jaar na invoering van de nieuwe wet, die het ouderschapsplan verplicht heeft gesteld, zijn er voorbeelden van ouderschapsplannen in alle soorten en maten.


Vaak voldoet ouderschapsplan slechts aan minimale eisen

Vaak voldoen ouderschapsplannen (zoals onder andere veel download ouderschapsplannen) slechts aan de minimale eisen. Bovendien berusten afspraken over de kinderen meestal alleen op overleg tussen de ouders, al dan niet met scheidingsbemiddelaar of advocaat. Het kind wordt veel te vaak niet of nauwelijks betrokken en alleen de omgangsregeling wordt medegedeeld. Helaas! Een gemiste kans!


De juiste houding van de ouders

Aan de basis van een goed ouderschapsplan staat de juiste houding van de ouders. Dit betekent dat de ouders het ouderschapsplanzouden moeten opstellen vanuit de intentie dat het kind recht heeft op contact met beide ouders. Daarnaast zouden beide ouders de intentie moeten hebben om de band van het kind met de andere ouder te bevorderen.


Juiste houding vaak moeilijk voor ouders

In de praktijk maken wij regelmatig mee dat het aanvankelijk voor ouders moeilijk is om bovenstaande houding aan te nemen. Dit is gezien de emotionele lading van een scheiding heel begrijpelijk. Een belangrijke taak van een scheidingsbemiddelaar is in onze ogen dan ook om samen met de ouders naar een juiste houding toe te werken, zodat aan het einde van het proces gezegd kan worden: wij hebben de behoeften en belangen van ons kind centraal gezet in het door ons opgesteldeouderschapsplan. En in de toekomst kijken wij als ouders samen welke wijzigingen of aanpassingen nodig zijn voor het welzijn van ons kind!


De juiste houding van de advocaat, scheidingsbemiddelaar of notaris

Een goed ouderschapsplan valt of staat met de juiste houding van de betrokken partij. Dit betekent dat de specialist(en) zichzelf en de ouders regelmatig in het proces de kritische vraag moeten stellen of de belangen van het kind daadwerkelijk centraal staan.


Het kind centraal

In een goed ouderschapsplan ga je uit van de behoeften en de belangen van je kind. Hiervoor is het essentieel om er onder andere achter te komen:

• Hoe je kind de scheiding ervaart;

• Wat de huidige effecten van de scheiding op je kind zijn;

• Waar je kind tegenaan loopt;

• Met welke kenmerken van je kind je rekening moet houden in het opstellen van het ouderschapsplan;

• Wat de sterke en zwakke kanten van je kind zijn;

• Wat eventuele wensen van je kind zijn;

• Wat je kind belangrijk vindt in zijn leven;

• In welke ontwikkelingsfase je kind zit.

Pas als je alle informatie rondom het kind hebt vergaard kun je een goed ouderschapsplan opstellen waarin de belangen van het kind vertaalt worden.


Wijzigingen in de toekomst

Een ouderschapsplan is slechts een momentopname. In een goed ouderschapsplan kijk je ook vooruit. Dat betekent dat je met elkaar bespreekt op welke momenten je opnieuw de gemaakte afspraken ter discussie stelt en dat je kijkt hoe het met je kind en gaat en of er zich problemen voordoen.


Ouderschapsplan samenwoners

Wat zijn onze plichten als samenwoners?

Met ingang van 1 maart 2009 moeten ook samenwoners die gezamenlijk het gezag uitoefenen over hun minderjarige kinderen een ouderschapsplan opstellen bij beëindiging van hun samenleving.


Wat is de sanctie als we geen ouderschapsplan opstellen?

Momenteel is er nog geen directe sanctie als samenwoners geen ouderschapsplan maken. Pas op het moment dat samenwoners een conflict krijgen over de uitoefening van het gezag en zij dit aan de rechter willen voorleggen komt het ouderschapsplan dwingend naar voren. Ouders zullen dan eerst een ouderschapsplan moeten opstellen alvorens de rechter het verzoek in behandeling zal nemen. (Uitzondering: als het belang van het kind dit vergt, zal de rechter het verzoek wel meteen in behandeling nemen).


Het belang van het kind

Of er nu wel of geen sanctie opgelegd wordt bij het niet opstellen van een ouderschapsplan. Dit zou geen drijfveer moeten zijn voor het al dan niet opstellen van een ouderschapsplan! De belangrijkste drijfveer voor het opstellen van een ouderschapsplan is HET KIND.


Ons advies

Wij raden samenwoners altijd aan: maak een ouderschapsplan, in het belang van jullie kind(eren). Dit kun je uiteraard met z'n tweeen, als ouders, doen. Uit ervaring blijkt echter dat dit vaak zeer moeizaam verloopt. Vroeg of laat (ook al is er aanvankelijk een goede verstandhouding) ontstaan er vaak toch onenigheden of conflicten.


Begeleiding bij opstellen ouderschapsplan

Als je hulp wilt bij het maken van een ouderschapsplan is het inschakelen van een advocaat , mediator of notaris een goede mogelijkheid. Deze partijen kunnen u begeleiden bij het opstellen van een ouderschapsplan. Deze  begeleiding zorgt met name voor dat de communicatie tussen de ouders gestructureerd verloopt, zodat de kans op conflicten verminderd.